2026-11-02 · Polski Szlak Pamięci w Walii · Biografie i historie
Na cmentarzu Western Cemetery w Cardiff, pośród grobów żołnierzy poległych podczas II wojny światowej, znajduje się miejsce spoczynku młodego polskiego lotnika. Nazywał się Władysław Wiśniewski, pochodził z niewielkiej miejscowości Nawra koło Chełmży i w chwili śmierci miał zaledwie 22 lata.
Jego historia jest jednak znacznie bogatsza niż mogłaby sugerować krótka inskrypcja na wojskowym nagrobku.
Od Nawry do wrześniowego nieba Polski
Władysław Wiśniewski urodził się 27 czerwca 1920 roku. Przed wybuchem II wojny światowej związał swoje życie z lotnictwem wojskowym. Służył w 141. Eskadrze Myśliwskiej, która podczas kampanii wrześniowej działała w ramach lotnictwa Armii „Pomorze”.
31 sierpnia 1939 roku, w przededniu niemieckiej agresji, otrzymał rozkaz przeniesienia na lotnisko polowe pod Toruniem.
W kolejnych dniach, kiedy polskie oddziały zmuszone były wycofywać się pod naporem niemieckiej ofensywy, Wiśniewski wraz z innymi pilotami uczestniczył w ich osłonie w rejonie Chełmży, Świecia i Grudziądza.
Był wówczas zaledwie dziewiętnastoletnim lotnikiem.
Przez Rumunię i Francję do Wielkiej Brytanii
Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę 17 września 1939 roku Wiśniewski, według opracowania historycznego Gminy Chełmża, wraz z grupą szesnastu towarzyszy przedostał się do Rumunii.
Stamtąd jego droga prowadziła przez Francję do Wielkiej Brytanii, gdzie kontynuował służbę w Polskich Siłach Powietrznych.
Jego nazwisko pojawia się również w wykazach lotników 316. Dywizjonu Myśliwskiego „Warszawskiego”. Choć dokładny okres służby w tej jednostce wymaga jeszcze potwierdzenia w dokumentach personalnych, jest to kolejny ważny ślad jego wojennych losów.
Ostatni lot nad Walią
W 1942 roku Wiśniewski służył w No. 8 Anti-Aircraft Co-operation Unit (8 AACU), jednostce współpracy z artylerią przeciwlotniczą.
12 października 1942 roku wystartował za sterami samolotu Miles Master Mk I o numerze N7479.
Podczas lotu nad Walią, w rejonie Painscastle, napotkał trudne warunki atmosferyczne. Nisko zalegające chmury ograniczały widoczność. W okolicach Dolau samolot uderzył we wznoszący się teren i stanął w płomieniach.
Polski pilot zginął na miejscu.
Miał zaledwie 22 lata. Nie doczekał końca wojny ani powrotu do rodzinnej Nawry.
Tajemnicza tabliczka przy grobie
Władysław Wiśniewski został pochowany na Western Cemetery w Cardiff.
W publikacji historycznej Gmina Chełmża na starej fotografii zachowało się zdjęcie jego nagrobka, a obok niego niewielkiej tabliczki z francuskim napisem:
„À Lisieux nous avons prié pour toi”
czyli:
„W Lisieux modliliśmy się za ciebie”.
Kto pozostawił tę tabliczkę? Czy byli to znajomi z czasów pobytu we Francji, przyjaciele, a może ktoś szczególnie mu bliski?
Tego na razie nie wiemy. Jest to jednak niezwykle osobisty ślad pamięci o młodym lotniku, którego wojenne losy zaprowadziły daleko od domu.
Pamięć, która przetrwała
Władysław Wiśniewski przeżył kampanię wrześniową, przedostał się na Zachód i nadal służył swojej ojczyźnie. Jego życie zakończyło się nie w walce powietrznej, lecz podczas lotu służbowego nad walijskimi wzgórzami.
Dziś jego grób znajduje się setki kilometrów od rodzinnych stron.
Właśnie dlatego warto przypominać takie historie. Za każdym nazwiskiem wyrytym na wojskowym nagrobku kryje się człowiek, jego młodość, marzenia i życie przerwane przez wojnę.
Cześć Jego pamięci!
📍 Miejsce pochówku: Western Cemetery, Cardiff, sekcja C, grób 59.
Źródła historyczne:
1. Gmina Chełmża, Gmina Chełmża na starej fotografii, zeszyt 6, rozdział „Pilot z Nawry”. https://www.gminachelmza.pl/plik,29236,wkl1-pdf.pdf 2. Grzegorz Śliżewski, Księga Myśliwców 1939. Słownik biograficzny pilotów polskich walczących podczas kampanii 1939 r. w jednostkach myśliwskich. 3. Fundacja Polskie Miejsca Pamięci, „Kapral Władysław Wiśniewski – Cardiff Western Cemetery”. https://www.pmp.org.pl/kapral-wladyslaw-wisniewski-cardiff-western-cemetery-uk/ 4. Wykaz personelu 316. Dywizjonu Myśliwskiego „Warszawskiego”. https://warhist.pl/polska/316-dywizjon-warszawski/
#PolskiSzlakPamięci #PolscyLotnicy #Cardiff #Walia #HistoriaPolski #Pamiętamy
